Dushanba, 16-noyabr, 2026 Termiz +11° USD 12 014,37 EUR 13 280,68 RUB 146,19

Qandli diabet XXI asr epidemiyasi: kasallikdan himoyalanish yo‘llari

Xalqaro statistikaga ko‘ra, hozirgi kunda dunyo bo‘ylab 589 million nafarga yaqin inson qandli diabetdan aziyat chekmoqda.

Кирилл
Foto: UzA
Foto: UzA

Jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining prognozlariga ko‘ra, agar oldini olish bo‘yicha keskin choralar ko‘rilmasa, ushbu ko‘rsatkich 2050 yilga borib qariyb 1,5 milliard nafarga yetishi mumkin. Shu bois, har yili 14 noyabr – Xalqaro diabetga qarshi kurash kuni sifatida nishonlanib, mazkur global xavfga jamiyat e’tibori qaratiladi.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, mazkur xastalik dastlab yashirin tarzda boshlanib, yurak-qon tomir tizimi, buyrak, ko‘z to‘r pardasi va asab tolalariga jiddiy zarar yetkazadi. Noto‘g‘ri ovqatlanish, kamharakat turmush tarzi, surunkali stress, genetik moyillik hamda ortiqcha vazn kasallikning kelib chiqishiga asosiy sabab bo‘ladi.

Uglevodlar va shirinliklarni me’yordan ortiq iste’mol qilish oqibatida organizmda insulin gormoniga nisbatan sezgirlik kamayadi. Bu esa insulinrezistentlikni keltirib chiqarib, ikkinchi turdagi qandli diabetning rivojlanishiga zamin yaratadi.

Tibbiyot va ilm-fan jadal rivojlanib, kasallikni erta bosqichda aniqlash imkoniyatlari kengayganiga qaramay, eng asosiy yechim insonning o‘z sog‘lig‘iga befarq bo‘lmasligidir. Vamni nazorat qilish va yilda kamida bir marta profilaktik tekshiruvlardan o‘tish eng muhim preventive chora hisoblanadi.

Mamlakatimizda ham ushbu muammoga qarshi kurashish, birlamchi tibbiy yordamni takomillashtirish va aholiga sifatli xizmat ko‘rsatishga ustuvor e’tibor qaratilmoqda. Xususan, 40 yoshdan oshgan aholini qandli diabet va diabetoldi holatlari yuzasidan maqsadli skrining qilish tizimi amaliyotga joriy etilgan.

«O‘zbekiston-2030» strategiyasida 40 yoshdan kattalar orasida qandli diabetni erta aniqlash darajasini 2030 yilga borib 70 foizga yetkazish maqsad qilingan. Shuningdek, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikda ilg‘or tajribalar va yangi yondashuvlar bosqichma-bosqich tatbiq etilmoqda.

Ayni kunlarda respublikamizning barcha hududlarida o‘tkazilayotgan keng ko‘lamli skrining va targ‘ibot tadbirlarida fuqarolarning qonidagi glyukoza miqdori bepul tekshirilmoqda. Shubhali yoki me’yordan yuqori natijalar qayd etilgan shaxslar qo‘shimcha chuqur tekshiruvlarga yo‘naltirilmoqda.

Kelgusida profilaktik ko‘riклар bilan qamrov ko‘lamini yanada kengaytirish va zamonaviy yondashuvlarni joriy etish orqali jamiyatda sog‘lom turmush tarzini qat’iy qaror toptirish ko‘zda tutilgan.

Manba: UzA

Material ochiq manbalar asosida sunʼiy intellekt yordamida tayyorlandi va tahririyat nazoratidan oʻtdi.

Tezkor yangiliklarni Telegramda kuzating
Eng muhim xabarlar birinchi boʻlib sizda
Obuna boʻlish

Mavzuga oid